تدمر « 1 » ، يا پالمورا « 2 » يا پالميرا از شهرهاى قديمى سوريه است كه اكنون خرابه‌هاى آن در حدود 225 كيلومترى شمال شرقى شهر دمشق باقى است . « 3 » گفته‌اند كه اين شهر از بناهاى سليمان بن داود ( ع ) است . « 4 » اين شهر در جنگهاى ميان ايرانيان و روميان نقش مهمى داشته است و فرمانرواى آن ، اودنياتوس يا اذينه ، مهمترين عامل روميان در شرق نزديك بوده است . تدمر از بعد از جنگهاى شاپور اول با روميان از تحت الحمايگى روم خارج و هم‌پيمان آن امپراتورى شد . مرزهاى نواحى زير فرمان تدمر تا رود فرات كشيده شده بود و چهار راه تجارتى مهم سورا ( شهر قديمى در سوريه ) نيز در متصرفات آن قرار داشت . تدمر از دورهء نابسامانى پايان كار سلاطين سلوكى مهمترين بازار بر سر راه ميان سوريه و بين النهرين شده و از اين راه ثروت فراوانى اندوخته بود . هنر و معمارى تدمر با اينكه سبك يونانى - رومى را پذيرفته بود ، تا حدّ زيادى جنبهء شرقى نيز داشت . مردم اين شهر خدايان محلى مخصوص به خود داشتند و در گاهشمارى از ماه‌هاى معروف آشورى استفاده مىكردند . اودنياتوس پس از سال 260 م به خود لقب شاه داد ، و به عنوان نايب السلطنه - تابع اسمى روم - به سلطنت پرداخت . وى در سال 264 م از فرات گذشت ، رها را آزاد و نصيبين و حرّان را از تصرف ايرانيان خارج كرد . . . و در سال 266 يا 267 م كشته شد . بر خلاف آنچه در آن زمان شايع شد ، اين قتل به تحريك روميها بود ، بعضى گويند او در نزاعى شخصى با برادرزادهء خود كشته شد . پس از مرگ اودنياتوس زن بيوه‌اش زنوبيا « 5 » ( يا زينب ) به سلطنت رسيد و مدّعى مصر و آسيا شد . قلمرو قدرت زنوبيا عملا به سوريه و عربستان منحصر بود ؛ اما وى براى بسط قدرت خود به مصر كوشيد و پس از روبرو شدن با مقاومت فراوان بر آنجا دست يافت . بدين ترتيب ، با آنكه تدمر اسما تابع روم بود ، در مقام دشمن آن امپراتورى قرار گرفت . در سال 270 م اورليانوس « 6 » كه اميرى نيرومند بود ، تدمريان را از مصر بيرون راند و از آنجا به سوريه

--> ( 1 ) . Tadmor ( 2 ) . Palmura ( 3 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 1 ، ص 619 . ( 4 ) . ابن فقيه ، ابو بكر احمد بن ابراهيم ؛ مختصر كتاب البلدان ؛ ص 110 . ( 5 ) . Zenobia ( 6 ) . Aurelianus